The Times: Hamaney’in Moskova’ya kaçış senaryosu hazır

İran’da başlayan toplumsal aksiyonlar dokuzuncu gününe girdi. Ülke genelinde tansiyon tırmanırken, ayaklanmanın tesiri giderek yayılıyor. Kimi kümelerin polis merkezleri ve askeri depolara yönelerek silah ele geçirdiği bildiriliyor.

Yaşanan çatışmalar sonucu şu ana kadar en az 20 kişinin hayatını kaybettiği belirtilirken, gece saatleri boyunca yeni can kayıplarına ait bilgiler gelmeye devam etti. Güvenlik güçlerinin ateş açarak kalabalıkları dağıtmaya çalışmasına karşılık, protestocuların da giderek daha sert formüllere başvurduğu belirtiliyor.

HAMANEY İÇİN “ACİL DURUM PLANI” İDDİASI

İngiltere merkezli The Times gazetesi, kendisine ulaştırılan bir istihbarat değerlendirmesine dayanarak, İran’da protestoların denetim altına alınamaması ve güvenlik güçlerinin rejime bağlılığını yitirmesi ihtimaline karşı Dini Önder Ali Hamaney için bir “acil durum planı” hazırlandığını ileri sürdü. Habere nazaran, bu senaryoda Hamaney’in Moskova’ya gitmesi öngörülüyor.

Gazetenin aktardığı raporda, ülke genelinde protestoların yayılması ve bilhassa ordu ya da seçkin güvenlik ünitelerinin buyrukları uygulamayı reddetmesi halinde, 86 yaşındaki Hamaney’in Tahran’dan ayrılacağı belirtiliyor. Planın, Hamaney’in en yakın etrafından ve aile üyelerinden oluşan hudutlu bir kümeyle uygulanacağı belirtiliyor.

İddiaya nazaran kelam konusu plan, Hamaney’in oğlu ve muhtemel halefi olarak gösterilen Mücteba’nın da ortalarında bulunduğu en fazla 20 kişiyi kapsıyor. Bu tarafıyla, Aralık 2024’te muhalif güçlerin Şam’a yaklaşmasının ardından Suriye’nin devrik lideri Beşar Esad’ın Moskova’ya gitmesini hatırlatan bir senaryo çiziliyor.

The Times’a konuşan kaynaklara nazaran, mümkün bir kaçış için sadece lojistik değil, mali hazırlıklar da yapılmış durumda. Raporda, yurt dışındaki varlıkların, mülklerin ve nakit kaynaklarının süratli bir tahliyeyi mümkün kılacak biçimde teminat altına alındığı ileri sürülüyor.

Hamaney’in, büyük kısmı İran’ın en güçlü yarı-devlet yapılarından biri olan Setad ile alakalı olduğu düşünülen geniş bir ekonomik ağı denetim ettiği, bu varlıkların toplam bedelinin yaklaşık 95 milyar dolar olduğu varsayım ediliyor.

Gazete ayrıyeten, Yüksek Ulusal Güvenlik Kurulu Sekreteri Ali Laricani dahil kimi üst seviye İranlı yetkililerin, ABD, Kanada ve Birleşik Arap Emirlikleri üzere ülkelerde yaşayan yakın aile bireylerine sahip olduğuna dikkat çekti.

“PARANOYAK ANCAK PRAGMATİK”

İstihbarat değerlendirmesinde Hamaney’in, Haziran 2025’te İsrail ile yaşanan ve 12 gün süren çatışmaların akabinde hem fizikî hem de zihinsel açıdan yıprandığı argüman ediliyor. Raporda, Hamaney’in “paranoyak” bir başkan olarak tanımlandığı ve bu psikolojinin, güvenlik güçlerinin kendisini terk etmesi ihtimaline karşı hazırlanan çıkış planında tesirli olduğu öne sürülüyor.

Aynı değerlendirmede, Hamaney’in güçlü ideolojik motivasyonlara sahip olmakla birlikte, gerektiğinde taktiksel geri adımlar atabilen ve uzun vadeli amaçlar doğrultusunda pragmatik davranabilen bir başkan olduğu vurgulanıyor.

PROTESTOLAR VE ARTAN TOPLUMSAL TEPKİ

İran’da son devirde ekonomik sıkıntıların derinleşmesiyle birlikte protestolar birçok kente yayılmış durumda. Bilhassa Kum üzere dini merkezlerde düzenlenen şovlarda, güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri kamuoyunda reaksiyona yol açtı. Göstericiler, İhtilal Muhafızları, Besic milisleri, polis ve ordu birliklerini gerçek mermi ve tazyikli su kullanmakla suçluyor.

Toplumsal öfkenin, İran’ın bölgesel faaliyetlerine ayrılan kaynaklar nedeniyle de arttığı belirtiliyor. Hamaney’in, Lübnan’dan Yemen’e uzanan müttefik silahlı kümelere verilen dayanağı savunduğu; fakat İsrail’le yaşanan çatışmalar sonrası bu yapıların zayıflaması ve ülke içindeki ekonomik krizin derinleşmesiyle birlikte bu siyasetlere yönelik tenkitlerin arttığı belirtiliyor.

ABD VE İSRAİL’DEN SERT MESAJLAR

ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki gelişmelere ait açıklamalarında, protestoların kanlı biçimde bastırılması halinde Tahran’ın “çok ağır sonuçlarla” karşılaşacağını söyledi. İsrail ana muhalefet lideri Yair Lapid ise İran idaresine, “Venezuela’da yaşananları dikkatle incelemeleri gerektiği” ihtarında bulundu.

BENZER SENARYOLAR MADURO İÇİN DE GÜNDEME GELMİŞTİ

Benzer kaçış tezleri geçmişte Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro için de lisana getirilmişti. ABD basınında yer alan haberlerde, Trump idaresinin Maduro’ya vazifesi bırakması halinde Türkiye’ye gidebileceği tarafında bir teklif sunduğu öne sürülmüştü. Lakin bu argümanlar Caracas idaresi tarafından reddedilmiş, Washington ise resmi bir doğrulama yapmamadığı söz edildi.

Kaynak: Halk TV